1. Skip to Main Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer
Καλως ήρθατε στο ανανεωμένο FOGGS.gr

- Ελευθερία συστάσεως μη κερδοσκοπικών σωματείων με θεμιτό σκοπό, χωρίς δυνατότητα εξάρτησης της άσκησης του δικαιώματος αυτού από προηγούμενη άδεια.

 E-mail

- Ελευθερία συστάσεως μη κερδοσκοπικών σωματείων με θεμιτό σκοπό, χωρίς δυνατότητα εξάρτησης της άσκησης του δικαιώματος αυτού από προηγούμενη άδεια. Συλλογικό στοιχείο στο δικαίωμα της συννένωσης και έννοια του όρου «τηρώντας τους νόμους».
- Ο νομοθέτης σε καμμία περίπτωση δεν δικαιούται να περιορίσει το ως άνω συνταγματικά κατοχυρωμένο δικαίωμα δια της απαγόρευσης επιδίωξης θεμιτών σκοπών από σωματεία.
- Διοίκηση σωματείου δια των δικών του οργάνων τα οποία εκφράζουν την ελεύθερη βούληση των μελών του.
- Η επιβαλλόμενη εν προκειμένω σε φιλανθρωπικό σωματείο υποχρέωση να συστήσει ίδρυμα δια της διάθεσης της περιουσίας του σ' αυτό, προκειμένου να παρέχει το τελευταίο οργανωμένη περίθαλψη, είναι αντισυνταγματική ως εισάγουσα ανεπίτρεπτους περιορισμούς, καθώς η σύσταση ιδρύματος υπόκειται σε έγκριση της διοικητικής αρχής αλλά και γιατί η διάθεση της περιουσίας πρέπει να γίνεται ελεύθερα και να παρέχονται δυνατότητες επιλογής στον φορέα της.

Διατάξεις:

Σ: 25 παρ. 1, 12 παρ. 1
ΚΠολΔ: 559 αριθ.1
ΑθηνάΑριθμός 41/2005

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

ΣΕ ΤΑΚΤΙΚΗ ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές της Α' Σύνθεσης: Γεώργιο Κάπο, Πρόεδρο του Αρείου Πάγου, Νικόλαο Γεωργίλη, Στυλιανό Πατεράκη, Ρωμύλο Κεδίκογλου, Αντιπροέδρους, Νικόλαο Κασσαβέτη, Αλέξανδρο Κασιώλα, Ιωάννη Δαβιλλα, Νικόλαο Οικονομίδη, Σπυρίδωνα Κολυβά, Χρύσανθο Παπούλια, Χρήστο Γεωργαντόπουλο, Αθανάσιο Γιωτάκο, Γεώργιο Χλαμπουτάκη, Νίκη Γιαννακάκη, Δημήτριο Κυριτσάκη, Αχιλλέα Νταφούλη, Αθανάσιο Μπρίλλη, Μιχαήλ Μαργαρίτη, Γεώργιο Καλαμίδα, Ιωάννη Παπανικολάου- Εισηγητή και Δημήτριο Κανελλόπουλο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 19 Μαϊου 2005, με την παρουσία του Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου Δημητρίου Λινού και της Γραμματέως Ελένης Γιαννέλη, για να δικάσει μεταξύ:

Α. Των καλούντων - αναιρεσιβλήτων: 1)Δήμου Θεσσαλονίκης, που εκπροσωπείται νόμιμα από το Δήμαρχό του κάτοικο Θεσσαλονίκης, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Πέτρο Σπεντζόπουλο, 2)Του ήδη υπό εκκαθάριση τελούντος Φιλανθρωπικού Σωματείου με την επωνυμία «ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΥΦΛΩΝ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ "Ο ΗΛΙΟΣ"», που εδρεύει στη Θεσσαλονίκη και εκπροσωπείται νόμιμα από τους εκκαθαριστές του, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τους πληρεξούσιους δικηγόρους του Πέτρο Σπεντζόπουλο και Όλγα Ζυγούρα.
Του καθ' ου η κλήση-αναιρεσείοντος: Ιδρύματος με την επωνυμία «ΙΔΡΥΜΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΥΦΛΩΝ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ "Ο ΗΛΙΟΣ ΣΧΟΛΗ ΤΥΦΛΩΝ"», που εδρεύει στη Θεσσαλονίκη και εκπροσωπείται νόμιμα, το οποίο δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Υπουργού Οικονομικών, κατοίκου Αθηνών, νομίμως εκπροσωπουμένου, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον Νομικό Σύμβουλο του Κράτους Νικόλαο Κατσίμπα και 2) Νομαρχίας Θεσσαλονίκης, τοπικής Αυτοδιοίκησης δευτέρου βαθμού, που νόμιμα εκπροσωπείται από το Νομάρχη αυτής, κάτοικο Θεσσαλονίκης, η οποία δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Β. Των καλούντων - αναιρεσιβλήτων: 1)Δήμου Θεσσαλονίκης, νόμιμα εκπροσωπούμενου από τον Δήμαρχό του, κάτοικο Θεσσαλονίκης, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Πέτρο Σπεντζόπουλο και 2)Του ήδη υπό εκκαθάριση τελούντος Φιλανθρωπικού Σωματείου με την επωνυμία «ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΥΦΛΩΝ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ "Ο ΗΛΙΟΣ"», που εδρεύει στη Θεσσαλονίκη και εκπροσωπείται νόμιμα από τους εκκαθαριστές του, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τους πληρεξούσιους δικηγόρους του Πέτρο Σπεντζόπουλο και Όλγα Ζυγούρα.

Του καθ' ου η κλήση-αναιρεσείοντος: Υπουργού Οικονομικών, κατοίκου Αθηνών, νομίμως εκπροσωπουμένου, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον Νομικό Σύμβουλο του Κράτους Νικόλαο Κατσίμπα .

Των αναιρεσιβλήτων : 1) Ιδρύματος με την επωνυμία «ΙΔΡΥΜΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΥΦΛΩΝ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ – Ο ΗΛΙΟΣ- ΣΧΟΛΗ ΤΥΦΛΩΝ», το οποίο εδρεύει στη Θεσσαλονίκη και εκπροσωπείται νόμιμα και 2) Νομάρχη Θεσσαλονίκης, κάτοικο Θεσσαλονίκη, οι οποίοι δεν παραστάθηκαν στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις με αριθμούς κατάθεσης 32907/23-8-1995 αίτηση, 1616/16-1-1993 και 5807/17-2- 1998 κύριες παρεμβάσεις και τις από 6-4-1998 και 7-4-1998 πρόσθετες παρεμβάσεις, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης και συνεκδικάσθηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 14750/1998 οριστική του ίδιου δικαστηρίου και 2781/2002 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζήτησαν το υπό στοιχεία Α αναιρεσείον με την από 27 Δεκεμβρίου 2002 αίτησή του και ο υπό στοιχεία Β αναιρεσείων με την από 30 Δεκεμβρίου 2002 αίτησή του. Στη συνέχεια εκδόθηκε η απόφαση 750/2004 του Δ΄ πολιτικού τμήματος του Αρείου Πάγου, η οποία παρέπεμψε στην Τακτική Ολομέλεια του Αρείου Πάγου το θέμα της συνταγματικότητας ή μη των διατάξεων του άρθρου 15 του ν.δ 1111/1972. Μετά την πιο πάνω απόφαση και τις από 5 Οκτωβρίου 2004 κλήσεις των καλούντων-αναιρεσιβλήτων οι προκείμενες υποθέσεις φέρονται στην Τακτική Ολομέλεια του Δικαστηρίου τούτου. Κατά τη συζήτηση των υποθέσεων αυτών, που εκφωνήθηκαν από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Οι πληρεξούσιοι των παραστάντων διαδίκων ανέπτυξαν και προφορικά τους σχετικούς ισχυρισμούς τους, που αναφέρονται στις προτάσεις τους και ζήτησαν ο μεν πληρεξούσιος του υπό στοιχεία Β αναιρεσείοντος την παραδοχή της αιτήσεως αναιρέσεως, οι δε πληρεξούσιοι των παραστάντων αναιρεσιβλήτων την απόρριψή τους και καθένας την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη. Ο Εισαγγελέας, αφού έλαβε τον λόγο από τον Πρόεδρο, πρότεινε να απορριφθεί, ως αβάσιμος, ο μοναδικός λόγος της αναιρέσεως, ο οποίος παραπέμφθηκε στην Ολομέλεια. Κατόπιν αυτών ο Πρόεδρος έδωσε εκ νέου το λόγο στους πιο πάνω πληρεξουσίους των διαδίκων, οι οποίοι αναφέρθηκαν σε αυτά που προηγούμενα είχαν αναπτύξει.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Με την 750/2004 απόφαση του Δ' Πολιτικού Τμήματος του Αρείου Πάγου συνεκδικάστηκαν η από 27-12- 2002 αίτηση του αναιρεσείοντος Ιδρύματος με την επωνυμία «Ίδρυμα Προστασία Τυφλών Βορείου Ελλάδος «Ο ΗΛΙΟΣ» Σχολή Τυφλών», καθώς και η από 30-12-2002 αίτηση του αναιρεσείοντος Υπουργού των Οικονομικών κατά της 2781/2002 απόφασης του Εφετείου Θεσσαλονίκης και παραπέμφθηκε στην Ολομέλεια, λόγω αρνήσεως εφαρμογής νόμου ως αντισυνταγματικού, σύμφωνα με το άρθρο 563 παρ.2 περ.β' εδ.γ' ΚΠολΔ, ο μοναδικός ταυτόσημος λόγος των αιτήσεων αναίρεσης από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, με τον οποίο προβάλλεται ότι το Εφετείο παραβίασε κανόνα ουσιαστικού δικαίου και, ειδικότερα, τις διατάξεις των άρθρων 15 του ν.δ. 1111/1972, 12 και 17 του Συντάγματος με το να κρίνει απορριπτέα ως μη νόμιμη την αίτηση του τέταρτου αναιρεσίβλητου Νομάρχη Θεσσαλονίκης, για περιέλευση της περιουσίας του διαλυθέντος δεύτερου αναιρεσίβλητου φιλανθρωπικού σωματείου στο αναιρεσείον Ίδρυμα, όπως είχε κρίνει και το πρωτοβάθμιο δικαστήριο, του οποίου, μετ' απόρριψη των εφέσεων των αναιρεσειόντων, επικύρωσε την απόφαση. Ήδη με τις από 5- 10-2004 δύο αντίστοιχες κλήσεις των αναιρεσίβλητων Δήμου Θεσσαλονίκης και φιλανθρωπικού σωματείου με την επωνυμία «Οργάνωση Προστασίας Τυφλών Βορείου Ελλάδος «Ο ΗΛΙΟΣ» φέρονται ενώπιον της Τακτικής Ολομέλειας του Αρείου Πάγου προς συζήτηση οι προαναφερόμενες υπό κρίση αιτήσεις αναίρεσης, οι οποίες, στρεφόμενες κατά της ίδιας απόφασης, πρέπει να ενωθούν και συνεκδικασθούν γιατί έτσι διευκολύνεται η διεξαγωγή της δίκης. (ΚΠολΔ 246 και 573 παρ.1).
ΙΙ. Από το άρθρο 576 παρ.2 ΚΠολΔ προκύπτει, ότι αν ο αντίδικος εκείνου που επέσπευσε τη συζήτηση της αίτησης αναίρεσης δεν εμφανιστεί ή εμφανιστεί αλλά δεν λάβει μέρος σ' αυτήν με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, ο Αρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως αν κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα. Εφόσον δε διαπιστώσει, ότι έγινε νόμιμη και εμπρόθεσμη κλήτευση του απόντος διαδίκου προχωρεί στη συζήτηση της υπόθεσης παρά την απουσία εκείνου που έχει κλητευθεί. Εξ άλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 226 παρ.4 εδ.γ' και δ' ΚΠολΔ, που εφαρμόζεται και στην αναιρετική δίκη κατά το άρθρο 575 ίδιου Κώδικα, αν η συζήτηση αναβληθεί ο γραμματέας είναι υποχρεωμένος αμέσως μετά το τέλος της συνεδρίασης να μεταφέρει την υπόθεση στη σειρά των υποθέσεων που πρέπει να συζητηθούν κατά τη δικάσιμο που ορίστηκε. Κλήση του διαδίκου για εμφάνιση στη δικάσιμο αυτή δεν χρειάζεται και η αναγραφή της υπόθεσης στο πινάκιο ισχύει ως κλήτευση όλων των διαδίκων. Στην προκείμενη περίπτωση από τις επικαλούμενες και προσκομιζόμενες από τους αναιρεσίβλητους Δήμο Θεσσαλονίκης και σωματείο με την επωνυμία «Οργάνωση Προστασίας Τυφλών Βορείου Ελλάδος «Ο ΗΛΙΟΣ», που επισπεύδουν τη συζήτηση, εκθέσεις επίδοσης με αριθμούς ΧΧΧ/27-9-2004, ΧΧΧ/25-1-2005, ΧΧΧ/25-1-2005, ΧΧΧ/25-1-2005 και ΧΧΧ/25-1-2005 του δικαστικού επιμελητή του Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης ΧΧΧ προκύπτει, ότι επικυρωμένα αντίγραφα των άνω 750/2004 αποφάσεως και κλήσεων, καθώς και των υπ'αριθ.18 και 19/21-1-2005 βεβαιώσεων του Γραμματέα του Αρείου Πάγου από το οικείο πινάκιο, περί αναβολής της συζήτησης των υποθέσεων από τη δικάσιμο της 20ης Ιανουαρίου 2005 για την παρούσα, μετά κλήσεως προς παράσταση κατά την τελευταία, επιδόθηκαν, νομότυπα και εμπρόθεσμα, στους αναιρεσίβλητους Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση (πρώην Νομαρχία) Θεσσαλονίκης και Νομάρχη Θεσσαλονίκης. Επίσης, από τις επικαλούμενες και προσκομιζόμενες από τους αυτούς ως άνω αναιρεσιβλήτους, επισπεύδοντες τη συζήτηση, εκθέσεις επίδοσης με αριθμούς XXX και XXX των δικαστικών επιμελητών του Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης XXX και XXX, αντιστοίχως, προκύπτει ότι επικυρωμένα αντίγραφα της 750/2004 ως άνω απόφασης και της από 5-10-2004 κλήσης για εμφάνιση αυτού κατά τη δικάσιμο της 20-1-2005 επιδόθηκαν νομότυπα και εμπρόθεσμα στο αναιρεσείον και αναιρεσίβλητο Ίδρυμα με την επωνυμία «Ίδρυμα Προστασίας Τυφλών Βορείου Ελλάδος «Ο ΗΛΙΟΣ» Σχολή Τυφλών». Οι διάδικοι, όμως, αυτοί, δηλαδή το αναιρεσείον και αναιρεσίβλητο Ίδρυμα και οι αναιρεσίβλητοι Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Θεσσαλονίκης και Νομάρχης Θεσσαλονίκης, δεν εμφανίστηκαν κατά τη σημειούμενη στην αρχή της παρούσας μετ' αναβολή, από την αρχική της 20-1-2005, δικάσιμο, ούτε υπέβαλαν την κατά το άρθρο 242 παρ.2 ΚΠολΔ δήλωση μη παράστασης στο ακροατήριο. Επομένως, πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση, που επισπεύδεται από τους ανωτέρω αναιρεσίβλητους Δήμο και Σωματείο, παρά την απουσία των διαδίκων εκείνων.
ΙΙΙ. Το δικαίωμα ή ελευθερία της συνένωσης (του συνεταιρίζεσθαι κατά την ορολογία των προϊσχυσάντων Συνταγμάτων) κατοχυρώνεται στο άρθρο 12 του ισχύοντος Συντάγματος, στην παράγραφο 1 του οποίου ορίζεται ότι οι Έλληνες έχουν το δικαίωμα να συνιστούν ενώσεις και μη κερδοσκοπικά σωματεία, τηρώντας τους νόμους, που ποτέ όμως δεν μπορούν να εξαρτήσουν την άσκηση του δικαιώματος αυτού από προηγούμενη άδεια. Το δικαίωμα της συνένωσης περιλαμβάνεται στα δικαιώματα συλλογικής δράσης και εμφανίζει ως προέχον χαρακτηριστικό το συλλογικό στοιχείο, αφού εγγυάται την ελευθερία της σύστασης ενώσεων και μη κερδοσκοπικών σωματείων, που δεν αποτελούν απλές συγκεντρώσεις προσώπων αλλά διαρκείς οργανισμούς με μακροπρόθεσμες επιδιώξεις, που υπερβαίνουν εκείνες του αθροίσματος των μελών τους. Στο άρθρο 12 παρ.1 του Συντάγματος βρίσκει επιπλέον έρεισμα η γενικότερης σημασίας συνταγματική αρχή της ελεύθερης κοινωνικής ομαδοποίησης. Το δικαίωμα σύστασης ενώσεων και σωματείων εμπεριέχει, προεχόντως, την ελευθερία των συνενώσεων αυτών να επιδιώκουν κάθε σκοπό, του οποίου η επιδίωξη είναι γενικά θεμιτή και για κάθε άλλο φυσικό ή νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου, σύμφωνα με την έννομη τάξη. Αυτή είναι και η έννοια της ρήτρας «τηρώντας τους νόμους». Ο κοινός νομοθέτης έχει μεν την ευχέρεια να μην επιτρέψει την επιδίωξη από τα σωματεία σκοπών αντίθετων προς τους νόμους, δεν μπορεί όμως να απαγορεύσει την επιδίωξη θεμιτών σκοπών και μάλιστα ειδικά από ορισμένη κατηγορία σωματείων, διότι τέτοια απαγόρευση θα αποτελούσε ανεπίτρεπτο, κατά το άρθρο 25 παρ.1 του Συντάγματος, περιορισμό συνταγματικού δικαιώματος, που θίγει την ουσία ή τον πυρήνα του. Εξάλλου, από το δικαίωμα σύστασης ενώσεων και σωματείων απορρέει και η ελευθερία λειτουργίας και διοικήσεως των τελευταίων, δηλαδή η διοίκησή τους με δικά τους όργανα, τα οποία προέρχονται από την ελεύθερη βούληση των μελών τους και αποφασίζουν, χωρίς κρατική επέμβαση, για κάθε υπόθεση και δραστηριότητά τους.
Περαιτέρω, στο άρθρο 6 του ν.δ. 1111/1972 «Περί Φιλανθρωπικών Σωματείων» ορίζονται τα ακόλουθα: «1. Φιλανθρωπικά Σωματεία, σκοπούντα την παροχήν ωργανωμένης περιθάλψεως, υποχρεούνται όπως, εντός εξ μηνών από της δημοσιεύσεως του παρόντος, προβούν εις διάθεσιν περιουσίας και σύστασιν ιδρύματος, κατά τις διατάξεις των άρθρων 108-121 του Αστικού Κώδικος. 2. Εφεξής συνιστώμενα Φιλανθρωπικά Σωματεία, σκοπούντα κατά το καταστατικόν των, την παροχήν ωργανωμένης περιθάλψεως, δεν δύναται να επιδιώκουν τον σκοπόν τούτον, εκτός εάν προβούν εις διάθεσιν περιουσίας και σύστασιν ιδρύματος, κατά τας υπό της προηγουμένης παραγράφου διατάξεις. 3. Το υπό των διατάξεων των άρθρων 108-121 του Αστικού Κώδικος προβλεπόμενον Β.Δ. εκδίδεται τη προτάσει του Υπουργού Κοινωνικών Υπηρεσιών και υπό την προϋπόθεσιν της προηγουμένης διαπιστώσεως, ότι οι διατιθέμενοι πόροι επαρκούν προς εκπλήρωσιν του σκοπού του Ιδρύματος». Κατά δε τη διάταξη του άρθρου 15 του ίδιου ν.δ. «Η περιουσία του διαλυθέντος Φιλανθρωπικού \Σωματείου περιέρχεται εις έτερον Φιλανθρωπικόν Σωματείον ή Ίδρυμα Κοινωνικής Προνοίας, οριζόμενον υπό του μονομελούς Πρωτοδικείου, αιτήσει της εποπτευούσης αρχής κατά την διαδικασίαν της εκουσίας δικαιοδοσίας του Κώδικος Πολ. Δικονομίας». Από την παραπάνω διάταξη του άρθρου 6, συνάγεται ότι η παροχή οργανωμένης περίθαλψης αποκλείεται να αποτελεί τον καταστατικό σκοπό φιλανθρωπικού σωματείου και επιβάλλεται σ' αυτό η υποχρέωση να συστήσει ίδρυμα, προκειμένου να επιδιώξει τον εν λόγω σκοπό, με τη διάθεση περιουσίας του σ' αυτό. Έτσι, άμεσος φορέας του εν λόγω σκοπού καθίσταται το ίδρυμα και η δραστηριότητα του φιλανθρωπικού σωματείου, όσον αφορά την παροχή οργανωμένης περίθαλψης, περιορίζεται στη σύσταση τούτου και στη συνέχεια στην περιουσιακή ενίσχυσή του για την επίτευξη του σκοπού του. Η επιβαλλόμενη, όμως, από το νόμο πιο πάνω υποχρέωση, αποτελεί περιορισμό του δικαιώματος της συνένωσης και έρχεται σε ευθεία αντίθεση με το άρθρο 12 του Συντάγματος, αφού σ' αυτό δεν διατυπώνεται υπέρ του κοινού νομοθέτη επιφύλαξη, που να επιτρέπει τον περιορισμό της άσκησης του εν λόγω δικαιώματος, ειδικότερα δε, ότι με νόμο μπορεί να απαγορευθεί η επιδίωξη συγκεκριμένου σκοπού ειδικά από συγκεκριμένη ένωση προσώπων ή σωματείο, η πραγματοποίηση του οποίου δεν απαγορεύεται, από λόγους γενικότερου δημόσιου συμφέροντος, σε κάθε άλλο φυσικό ή νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου, σύμφωνα με όσα έχουν εκτεθεί προηγουμένως. Η αντίθεση της παραπάνω διάταξης προς το Σύνταγμα, δεν αναιρείται από το γεγονός ότι θα πραγματοποιηθεί ο σκοπός αυτός από το ίδρυμα που θα συσταθεί, αφενός μεν διότι η σύσταση τούτου υπόκειται, κατά τη παρ.3 του άρθρου 6 του ανωτέρω ν.δ., σε προηγούμενη έγκριση της διοικητικής αρχής, με συνέπεια η λειτουργία του σωματείου, που επιδιώκει την παροχή οργανωμένης περίθαλψης, να εξαρτάται εμμέσως από την κρίση της διοίκησης, αφετέρου δε διότι η παροχή οργανωμένης περίθαλψης σε άτομα που έχουν ανάγκη είναι, σύμφωνα με τις παραπάνω διατάξεις, επιδιώξιμη, όχι άμεσα από τα όργανα του ίδιου του σωματείου, που εκλέγονται και ελέγχονται από τα μέλη του, αλλά από όργανα του ιδρύματος, το οποίο διέπεται από αυτοτελή οργανισμό και έχει δική του νομική προσωπικότητα, που δεν υπόκεινται στον έλεγχο και τις εντολές των μελών του σωματείου. Συνέχεια των ρυθμίσεων του άρθρου 6, οι οποίες αφορούν την υποχρεωτική διάθεση περιουσίας του εν ενεργεία φιλανθρωπικού σωματείου στο ίδρυμα, που υποχρεούται να συστήσει, αποτελεί η διάταξη του άρθρου 15 του ίδιου ν.δ, καθόσον με αυτή θεσπίζεται η υποχρεωτική περιέλευση της περιουσίας του, μετά τη διάλυσή του, σε ίδρυμα κοινωνικής πρόνοιας ή σε άλλο φιλανθρωπικό σωματείο και έτσι αποκλείεται η δυνατότητα να αποφασίσουν διαφορετικά τα καταστατικά όργανα του φιλανθρωπικού σωματείου (άρθρο 77 ΑΚ) και να διαθέτουν την περιουσία του, μετά τη διάλυση και την περάτωση της εκκαθάρισης, σε άλλα νομικά πρόσωπα ιδιωτικού ή και δημόσιου δικαίου, όπως οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης. Ο επιβαλλόμενος από το νόμο πιο πάνω αποκλεισμός σε συνδυασμό με το γεγονός ότι η παρέμβαση του Δικαστηρίου εξαντλείται μόνο στην επιλογή ενός από τα περισσότερα φιλανθρωπικά σωματεία ή ιδρύματα, που τυχόν υπάρχουν, αποτελεί περαιτέρω περιορισμό του δικαιώματος των πολιτών να ιδρύουν φιλανθρωπικά σωματεία με σκοπό την παροχή οργανωμένης περίθαλψης αφού τέτοιο δικαίωμα δεν είναι νοητό, χωρίς την ελευθερία και διοικήσεως αυτών με την έννοια της αυτοτέλειας και αυτενέργειας κατά τη διαχείριση της περιουσίας τους, με συνέπεια και η ως άνω διάταξη του άρθρου 15 του ν.δ. 1111/1972 να αντιβαίνει όχι μόνο στο άρθρο 12, αλλά και στο άρθρο 17 του Συντάγματος, αφού τα εν λόγω νομικά πρόσωπα στερούνται του δικαιώματος της ελεύθερης διάθεσης της περιουσίας τους κατά τη βούληση του αρμόδιου, κατά το καταστατικό τους, οργάνου.
IV. Στην προκείμενη υπόθεση ο ήδη αναιρεσίβλητος Νομάρχης Θεσσαλονίκης, ως Αρχή που εποπτεύει τα φιλανθρωπικά σωματεία, με την από 23-8-1995 αίτησή του ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης όπως αυτή εκτιμάται, δέχθηκε δε και το Εφετείο, ζήτησε να ορίσει το Δικαστήριο, ότι ολόκληρη η κινητή και ακίνητη περιουσία του διαλυθέντος και υπό εκκαθάριση τελούντος φιλανθρωπικού σωματείου με την επωνυμία «Οργάνωση Προστασίας Τυφλών Β. Ελλάδος-Ο ΗΛΙΟΣ» που εδρεύει στη Θεσ/νίκη (ήδη αναιρεσίβλητο), πρέπει να περιέλθει στο παραπάνω, ήδη αναιρεσείον και αναιρεσίβλητο, ίδρυμα, για τους λόγους που ειδικότερα αναφέρονται σ' αυτή, κατ' εφαρμογή της διάταξης του άρθρου 15 του ν.δ. 1111/1972.
Συνεπώς, εν όψει των προαναφερθέντων, η εν λόγω αίτηση είναι μη νόμιμη και απορριπτέα, αφού στηρίζεται σε διάταξη που είναι αντίθετη με τις ανωτέρω διατάξεις του Συντάγματος. Το Εφετείο, που με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφασή του έκρινε, με τις ίδιες σκέψεις, ως αντίθετη με τις προαναφερόμενες διατάξεις του Συντάγματος και μη εφαρμοστέα τη διάταξη του άρθρου 15 του ν.δ. 1111/1972, απορριπτέα δε ως μη νόμιμη, για την αιτία αυτή, την άνω αίτηση και απέρριψε τις εφέσεις των ήδη αναιρεσειόντων κατά της πρωτόδικης απόφασης, που είχε κρίνει ομοίως, δεν υπέπεσε στην πλημμέλεια του αριθμού 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ και γι' αυτό είναι αβάσιμος ο περί του αντιθέτου μοναδικός ταυτόσημος λόγος των υπό κρίση αιτήσεων αναίρεσης, ο οποίος παραπέμφθηκε στην Ολομέλεια.
V. Κατ' ακολουθίαν τούτων, οι υπό κρίση αιτήσεις αναίρεσης πρέπει να απορριφθούν και να καταδικαστούν το αναιρεσείον Ίδρυμα και ο αναιρεσείων Υπουργός των Οικονομικών, λόγω της ήττας τους, στα δικαστικά έξοδα των παρόντων αναιρεσιβλήτων, κατά το σχετικό αίτημα των τελευταίων (ΚΠολΔ 176 183, 191 παρ.2), μειωμένα, όμως, σύμφωνα με το άρθρο 22 του ν.3693/1957, όσον αφορά τα επιβαλλόμενα στον Υπουργό των Οικονομικών και με λήψη υπόψη του άρθρου 307 παρ.2 του Δημοτικού και Κοινοτικού Κώδικα (ΠΔ 410/1995), για τον προσδιορισμό των δικαιουμένων από τον Δήμο Θεσσαλονίκης.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει τις από 27-12-2002 και 30-12-2002 αιτήσεις του Ιδρύματος με την επωνυμία «Ίδρυμα Προστασίας Τυφλών Βορείου Ελλάδος «Ο ΗΛΙΟΣ» Σχολή Τυφλών» και του Υπουργού των Οικονομικών, αντιστοίχως, για αναίρεση της 2781/2002 απόφασης του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Και

Καταδικάζει α) τον αναιρεσείοντα Υπουργό των Οικονομικών στην δικαστική δαπάνη των παρόντων αναιρεσιβλήτων, την οποία ορίζει σε τριακόσια (300) ευρώ, και β) το αναιρεσείον Ιδρυμα στην δικαστική δαπάνη των αυτών αναιρεσιβλήτων, την οποία ορίζει για μεν τον Δήμο Θεσσαλονίκης στο ποσό των οκτακοσίων (800) ευρώ, για δε το φιλανθρωπικό σωματείο στο ποσό των χιλίων πεντακοσίων (1.500) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 10 Ιουνίου 2005. Και

Δημοσιεύθηκε, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 21 Ιουνίου 2005